SIUDA: UBER BĘDZIE SZPIEGOWAŁ DLA POLSKICH SŁUŻB

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje rozwiązania prawne, dzięki którym popularna aplikacja UBER będzie zbierać wrażliwe dane dotyczące przewozów osób – skorzystają z tego polskie służby specjalne.

25 kwietnia 2019 roku na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się debata pt. „Zadania i uprawnienia służb specjalnych vs. wolności i prawa jednostki. Jak wytyczyć linię demarkacyjną?”. Organizatorem spotkania był Międzynarodowy Instytut Społeczeństwa Obywatelskiego pod patronatem m.in. portalu Osluzbach.pl. W jednym z artykułów stanowiących punkt wyjściowy do dyskusji (Prywatność czy bezpieczeństwo? Służby w erze big-data), poddano analizie wpływ doniesień Edwarda Snowdena na świadomość Europejczyków w zakresie ochrony swojej prywatności. Dyskusja z udziałem byłych szefów służb, przedstawicieli organizacji pozarządowych koncentrowała się głównie wokół kwestii związanych ze skutecznym nadzorem nad pracą służb. W świetle ostatnich doniesień prasowych sprawa ta jest nadal jak najbardziej aktualna. Debata nie doczekała się swojej kontynuacji, dlatego też problem, na który pragnę zwrócić uwagę poniżej uważam za głos w debacie, która się nie toczy.

We wrześniu br. prasa poinformowała (Agata Łukaszewicz „Rzeczpospolita” z dnia 17 września 2019 /Prawo/), że Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje rozporządzenie wykonawcze do ustawy o transporcie drogowym. Ma ono dotyczyć aplikacji do rozliczania opłaty za przewóz osób. W aplikacji mają być gromadzone dane dotyczące podróży pasażerów takie jak potwierdzenie otrzymania zlecenia, jego realizacja lub odwołanie. Gromadzone dane mają również umożliwić pełną kontrolę nad realizowaną usługą. Co więcej, wg proponowanego tekstu rozporządzenia, dane dotyczące przewozu w tym pozwalające na “identyfikację przewoźnika, kierowcy oraz innych osób biorących udział w realizacji usługi przewozu” mają być w dowolnym czasie dostępne „uprawnionym służbom” (par. 3 pkt 4 proponowanego aktu). Rozporządzenie ma być aktem wykonawczym do tzw. Lex Uber regulującego działanie przewoźników wirtualnych na naszym rynku. Biorąc jednak pod uwagę, że coraz więcej firm taksówkarskich wdraża własne aplikacje przewozowe, można przewidzieć, że ten akt prawny, w niedługim czasie obejmie większość przewoźników.

Lektura projektu prowadzi do wniosku, iż „uprawnione podmioty” (niedookreślone w projekcie) będą miały pełny dostęp do danych dotyczących naszego przemieszczania się. Nie trudno się domyślić, ze te dane w połączeniu z danymi dostępnymi z punktów bazowych telefonii komórkowej (BTS ) umożliwią nie tylko odtworzenie trasy przemieszczania, ale również możliwych kontaktów, które mogliśmy w tym czasie nawiązać. Nie można uniknąć wrażenia, że oto właśnie władza daje sobie kolejne (po udostępnieniu służbom danych bankowych, ZUS, KRUS etc.) narzędzie pozwalające na masową inwigilację obywateli.

Kwestia kontrowersyjnego projektu nie doczekała się szerokiej dyskusji w niezależnych mediach. Wydarzenia kolejnych dni, tzw. „Afera Banasia” zdominowały czołówki wiadomości.

Uczestnicy wspomnianej na wstępie debaty spierali się jak głęboko służby mogą ingerować w prywatność obywateli, bo to że muszą to robić w związku z wykonywaniem swoich ustawowych zadań nie ulega wątpliwości.

Podstawą do zachowania zdrowej równowagi pomiędzy tym, co służby mogą a co chciałyby wiedzieć powinien być sprawny, politycznie niezależny, demokratyczny system kontroli ich działań. Ten istniejący w Polsce do 2015r., miał szereg mankamentów, ale funkcjonował. Obecnie o jakiejkolwiek kontroli poczynań służb możemy tylko pomarzyć.

Marcin Siuda: podpułkownik rezerwy ABW: Absolwent Arabistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego (1991). Od 1991 do 2016 oficer Urzędu Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Od 2007 roku zastępca Dyrektora Centrum Analiz ABW. Od 2011 Doradca Szefa Agencji. W latach 2011 – 2014 analityk w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli. Od 2014 – 2016 oficer łącznikowy ABW przy NATO. W roku akademickim 2017/2018 wykładowca na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe w Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej. Ekspert Fundacji Polskie Centrum Analityczne.

Fot. Pixabay

Redakcja

Redakcja portalu O służbach. Napisz do nas na adres: redakcja@osluzbach.pl
Follow Me: